Van het verwijderen van roest en oude coatings tot het voorbereiden van metalen onderdelen: stralen is voor veel industriële bedrijven een vast onderdeel van het productieproces. Toch blijkt de keuze voor een straalcabine minder eenvoudig dan alleen kijken naar de kracht van de machine. Vooral stofafzuiging, zicht, hergebruik van straalmiddel en de beschikbare compressorcapaciteit spelen een steeds grotere rol.
Bij professioneel straalwerk draait het volgens specialisten allang niet meer alleen om de vraag hoeveel kracht een machine kan leveren. Ook de omstandigheden waarin wordt gewerkt zijn bepalend voor het resultaat.
“Je moet eigenlijk naar het hele straalproces kijken”, stelt Normfinish. “Het gaat niet alleen om de cabine, maar ook om het straalmiddel, de perslucht, de afzuiging en het gewenste resultaat.”
Van zandstralen naar gecontroleerde oppervlaktebewerking
Zandstralen, ook wel gritstralen genoemd, wordt al jarenlang gebruikt om oppervlakken te reinigen en voor te bereiden. Met behulp van perslucht wordt een straalmiddel met hoge snelheid tegen een oppervlak geblazen. Daarmee kunnen onder meer roest, oude verf, coating en andere verontreinigingen worden verwijderd.
Maar de toepassing is breder geworden. Industriële bedrijven gebruiken straaltechniek inmiddels ook voor ontbramen, matteren en het creëren van een bepaalde oppervlaktestructuur.
Die ontwikkeling zorgt ervoor dat ook hogere eisen aan de apparatuur worden gesteld. Een onderdeel moet niet alleen schoon worden, maar het gewenste oppervlak moet ook reproduceerbaar worden bereikt.
Zicht op het werkstuk blijkt belangrijk onderdeel
Een opvallend onderdeel van een professionele straalcabine is daarom niet de straalpijp, maar het zichtvenster.
Tijdens het stralen ontstaat veel stof. Zonder effectieve afzuiging kan dat het zicht op het werkstuk snel beperken. Dat maakt het lastiger om te zien welk deel al voldoende is behandeld.
Normfinish werkt in zijn cabines met een combinatie van cycloon, filtertechniek en afzuiging. Volgens het bedrijf wordt het stof daarbij afgevoerd en kan het straalmiddel opnieuw worden gebruikt.
“Goed zicht tijdens het stralen is geen luxe”, aldus Normfinish. “De operator moet kunnen zien wat er met het oppervlak gebeurt.”
Dat is vooral relevant bij handmatig straalwerk, waarbij de operator zelf bepaalt waar en hoe lang een onderdeel wordt behandeld.
Niet iedere toepassing vraagt om dezelfde straalkracht
Een andere ontwikkeling is dat bedrijven kritischer kijken naar de manier waarop wordt gestraald. Een zware drukstraalcabine is bijvoorbeeld niet automatisch de beste keuze.
Bij injectorstralen wordt het straalmiddel door een venturi-effect aangezogen. De methode is geschikt voor minder intensieve toepassingen, zoals reinigen, ontroesten en matteren.
Drukstralen werkt anders. Het straalmiddel wordt vanuit een druktank naar de straalpijp gevoerd, waardoor een hogere straalintensiteit mogelijk is. Volgens Normfinish kan deze methode vier tot vijf keer intensiever zijn dan injectorstralen.
“Als je veel werk in korte tijd moet doen, kan drukstralen een groot verschil maken”, legt de fabrikant uit. Daar staat tegenover dat een dergelijke installatie ook aanzienlijk meer perslucht vraagt.
Bij natstralen worden juist straalmiddel, perslucht en water gecombineerd. Die techniek kan interessant zijn wanneer met een relatief lage straalintensiteit moet worden gewerkt.
De compressor wordt een belangrijke factor
Wie een straalcabine aanschaft, kijkt volgens Normfinish daarom beter niet alleen naar de cabine zelf. Ook de compressor moet voldoende capaciteit hebben.
Voor injectorstralen wordt een lager luchtverbruik genoemd dan bij drukstralen. Bij een drukstraalcabine kan het benodigde volume aanzienlijk hoger liggen.
Dat kan in de praktijk betekenen dat een bestaande compressorinstallatie geschikt is voor een injectorstraalcabine, maar onvoldoende capaciteit heeft voor een drukstraalsysteem.
“De compressorcapaciteit is een van de eerste dingen waar we naar kijken”, zegt Normfinish. “Een machine kan technisch geschikt zijn, maar als er onvoldoende perslucht beschikbaar is, haal je het gewenste resultaat niet.”
Straalmiddel wordt onderdeel van de rekensom
Ook de keuze voor het straalmiddel krijgt meer aandacht. Het gebruikte materiaal heeft invloed op de intensiteit van het proces, de oppervlaktekwaliteit en het verbruik.
Daarbij is het interessant wanneer het straalmiddel na gebruik kan worden gereinigd en opnieuw ingezet. Een cycloon kan hierbij helpen door stof en vuil van het straalmiddel te scheiden.
Volgens Normfinish zijn de cabines geschikt voor verschillende gangbare straalmiddelen. Welke variant het beste werkt, hangt volgens de fabrikant af van onder meer het materiaal en het gewenste eindresultaat.
Daarom biedt het bedrijf ook de mogelijkheid om straalproeven uit te voeren in een eigen democentrum.
Steeds meer aandacht voor een complete installatie
De vraag naar een straalcabine staat bovendien niet altijd op zichzelf. In moderne productieomgevingen wordt steeds vaker gekeken hoe het straalproces onderdeel kan worden van de rest van de productielijn.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat onderdelen automatisch worden aangevoerd of dat een straalinstallatie wordt aangepast aan specifieke afmetingen en productiesnelheden.
Normfinish levert naast standaardcabines daarom ook geautomatiseerde oplossingen. “Geen enkele productieomgeving is hetzelfde”, aldus het bedrijf. “Daarom ontwikkelen we ook oplossingen die specifiek op een toepassing worden afgestemd.”
Van compacte Mistral tot industriële straalcabine
Voor bedrijven met een relatief beperkte straalbehoefte biedt Normfinish onder meer de Mistral-serie. Deze serie bestaat uit verschillende injector- en drukstraalcabines en wordt door de fabrikant gepositioneerd als een economische oplossing.
Voor intensiever industrieel gebruik zijn er de grotere Normfinish-cabines, waaronder de DI-injectorstraalcabine, DP-drukstraalcabine en NP-natstraalcabine.
Het verschil zit daarbij niet alleen in de afmetingen. Ook het gekozen straalprincipe bepaalt waarvoor een cabine het meest geschikt is.
Waarom de keuze vooraf goed moet worden bekeken
De belangrijkste vraag voor een bedrijf dat een zandstraalcabine zoekt, is daarmee niet simpelweg: welke cabine is het beste?
De betere vraag is volgens Normfinish: wat moet er worden gestraald en wat moet het proces opleveren?
Daarbij spelen onder meer het materiaal, de afmetingen van het werkstuk, de hoeveelheid straalwerk, het gewenste oppervlak, het type straalmiddel en de beschikbare perslucht een rol.
“Wij kijken liever eerst naar de toepassing en daarna naar de machine”, zegt Normfinish.
Die aanpak laat zien hoe de markt voor straalapparatuur zich ontwikkelt. Waar een zandstraalcabine vroeger vooral werd gezien als een middel om roest of verf te verwijderen, wordt het tegenwoordig steeds meer onderdeel van een gecontroleerd productieproces.
De juiste combinatie van straaltechniek, afzuiging, filtering, straalmiddel en perslucht bepaalt uiteindelijk niet alleen hoe snel een onderdeel wordt gestraald, maar ook hoe constant en efficiënt het resultaat is.